‘Al Fadimem’ Türküsünün Bilinmeyen Hikayesi Aydınlatıldı
Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli ve Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köylerinin gönül tellerini titreten, nesilden nesile aktarılan ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki dokunaklı gerçekler, titiz bir çalışmayla gün yüzüne çıkarıldı. Yıllardır dillerden düşmeyen bu eşsiz ezginin kökenine inen bir araştırma, türküye hayat veren Fadime ve Efe Kadir’in dramatik aşk hikayesini tüm çıplaklığıyla ortaya koydu.
TÜBİTAK Destekli Proje, Türkünün Kayıp Belleğini Ortaya Çıkardı
İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde Türk Dili ve Edebiyatı alanında önemli bir projeye imza atıldı. 12. Sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir’in, tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında hazırladığı proje, ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adını taşıyor. Bu proje sayesinde, ‘Al Fadimem’ türküsünün günümüze ulaşan sözlerinin ötesindeki gerçek hikayesi ve ilk orijinal sözleri, birinci elden kaynaklarla derlenerek kayıt altına alındı.
Halk Kültüründeki Değişim ve ‘Al Fadimem’
Araştırmanın temel amacı, halk kültürünün en önemli taşıyıcılarından olan türkülerin zaman içinde geçirdiği söz ve anlam değişimlerini belgelemekti. Bu doğrultuda, ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek kahramanları Kadir Kilci ve Fadime Bostan ile onların döneminde yaşamış akrabaları ve komşularıyla yapılan derinlemesine görüşmeler, projenin en sağlam dayanaklarını oluşturdu. Bu saha çalışmaları, türkünün sözlerinin zamanla nasıl evrildiğine dair somut veriler sundu.
Yoksulluk ve Sevdanın Türküye Dönüşen Acı Öyküsü
Yapılan görüşmeler, türküye ilham veren sevda öyküsünün detaylarını gözler önüne serdi. Yetim ve yoksul olması nedeniyle evlilik hazırlığı yapacak maddi imkanı bulunmayan Efe Kadir, sevdiği Fadime’yi kaçırmaya karar verdi. Fadime de gönüllü olarak bu kaçışa ortak oldu. Ancak dönemin şartlarında, Fadime’nin resmi kayıtlarda yaşının küçük gösterilmesi, olayın trajik bir boyuta ulaşmasına neden oldu. Ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderildi. Fadime ise ailesi tarafından başka biriyle evlendirildi. Bu acı ayrılık, Efe Kadir’in cezaevinde yazdığı ve dillendirdiği türkülere yansıdı. ‘Al Fadimem’ de bu derin özlemin ve kederin sesi oldu.
40 Yıllık Ses Kaydı, Kayıp Kıtalara Işık Tuttu
Projenin en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden yapılmış 40 yıllık bir ses kaydının ortaya çıkarılmasıydı. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin isteği üzerine kaydedilen bu nadide kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını kendi sesiyle okuduğunu ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, ‘Al Fadimem’ türküsünün ilk ve orijinal sözlerine ulaşmada en güvenilir birincil kaynak olma özelliğini taşıyor. Bu sayede, günümüzde bilinen sözlerden farklı, daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtalar da gün ışığına çıkarıldı. Bu çalışma, ‘Al Fadimem’ türküsünün kuşaktan kuşağa aktarılırken geçirdiği değişimi bilimsel bir titizlikle gözler önüne serdi.
