E-Ticaretin Gizli Maliyeti: İade Süreçleri Üretimi Aşabiliyor
Günümüzün dijital alışveriş dünyasında, tüketicilere sunulan ‘tek tıkla iade’ kolaylığı, beraberinde önemli bir lojistik ve maliyet yükü getiriyor. Hızla büyüyen iade ekonomisi, hem işletmelerin operasyonel dengesini hem de çevresel sürdürülebilirliği tehdit ederken, bu durumun boyutları Yaşar Üniversitesi’nden uzmanlar tarafından mercek altına alındı.
İade Sürecinin Mali Yükü: Üretim Maliyetini Bile Geride Bırakıyor
Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, online alışverişin yaygınlaşmasıyla birlikte artan iade oranlarının yarattığı ‘tersine lojistik’ sorununa dikkat çekti. Pala, özellikle giyim sektöründe sıkça karşılaşılan iade işlemlerinin, ürünün tekil üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel yük oluşturabildiğini belirtti. Bu durumun bazı işletmeleri, iade edilen ürünleri tekrar satışa sunmak yerine imha etme noktasına getirebildiğini vurgulayan Pala, ‘Bir kazağın iade sürecinin, üretim maliyetinden daha pahalıya mal olması, sektör için ciddi bir maliyet kalemi oluşturuyor’ dedi.
Tersine Lojistiğin Çevresel Boyutu: Kontrolsüz İadeler Karbon Ayak İzini Artırıyor
Tüketiciler için büyük bir kolaylık olan iade işlemleri, arka planda ciddi çevresel sorunlara yol açabiliyor. Dr. Pala, en sık karşılaşılan iade nedeni olan beden uyuşmazlığının, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde önemli bir çevre kirliliğine sebep olduğunu ifade etti. Tüketicinin ‘uymazsa geri gönderirim’ rahatlığının, ürünlerin toplanması, taşınması, kalite kontrolü ve yeniden paketlenmesi gibi adımları tetikleyerek önemli bir karbon ayak izi oluşturduğunu anlatan Pala, ‘Özellikle moda perakendesinde, bir ürünün iade sürecinde oluşan karbon salınımı, ilk sevkiyatı aşabilir. Bu da sektörde göz ardı edilemeyecek bir ekolojik yük yaratıyor’ şeklinde konuştu. İade ekonomisinin bu çevresel etkileri, sürdürülebilirlik açısından acil çözüm gerektiriyor.
Tek Bir İadenin Yolculuğu: Karmaşık Bir Lojistik Operasyonu
Bir ürünün müşteriden alınıp depoya geri dönmesi, basit bir işlem gibi görünse de aslında oldukça katmanlı bir lojistik sürecini içeriyor. Toplama, taşıma, detaylı kalite kontrol, yeniden paketleme ve stoklama gibi aşamalar, hem zaman hem de kaynak açısından önemli bir maliyet yaratıyor. Dr. Pala, bu sürecin ölçek ekonomileri sayesinde daha uygun maliyetli olan üretim aşamasına kıyasla, tekil bazda çok daha maliyetli olduğunu yineledi.
Çözüm Stratejik İyileştirmede: Verimlilik ve Sürdürülebilirlik Dengesi
Dr. Melisa Özbiltekin Pala, iade ekonomisinin yarattığı bu zorlukların üstesinden gelmek için stratejik iyileştirmelerin şart olduğunu vurguladı. Tersine lojistik süreçlerinin dikkatli ve optimize edilmiş bir şekilde yönetilmesiyle risklerin minimize edilebileceğini belirten Pala, ‘Taşıma planlamasının optimize edilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi gibi adımlar, hem operasyonel verimliliği artıracak hem de sürdürülebilirlik hedeflerimize ulaşmamızı sağlayacaktır’ dedi. Doğru yönetilen bir tersine lojistik sistemi, hem işletmelerin maliyetlerini düşürecek hem de çevresel ayak izini azaltacaktır.
